Помеѓу два дома: Миграции, сеќавања и македонски идентитет
На 17 септември 2026 година, во Загреб се одржа предавање со наслов „Миграцијата и идентитетите како етнолошки и антрополошки процес – Помеѓу два дома: Миграции, сеќавања и македонски идентитет“, кое го одржа универзитетскиот професор Др Мирјана Мирчевска. Предавањето го организираше Советот на македонското национално малцинство за Град Загреб, во согласност со својата годишна програма за работа, а со цел зачувување и унапредување на јазикот, културата, традицијата и верата на кај македонското национално малцинство во Загреб. Др Мирјана Мирчевска е редовен професор на Институтот за етнологија и антропологија на Природно-математичкиот факултет на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ во Скопјe. Со своето предавање, таа отвори простор за подлабоко размислување за миграцијата од перспектива на етнологијата и антропологијата, со посебен акцент на искуството на македонската етничка заедница и сложените процеси на формирање на идентитетот во контекст на миграцијата. Миграцијата не само промена на местото; таа создава нови начини за поврзување на местата, културите, семејствата и генерациите. Животот помеѓу различни средини честопати отвора фундаментални прашања за припадност, идентитет и сеќавање: Што значи домот за поединецот? Како се обликува културниот идентитет преку искуството на миграцијата? На кои начини се пренесуваат сеќавањата, вредностите и традициите од генерација на генерација? Фокусот на предавањето беше на идентитетот, припадноста и меморијата – категории кои не се формираат еднаш засекогаш, туку постојано се градат преку јазикот, семејните приказни, обичаите, културните практики и новото секојдневие. Како што истакна Др Мирчевска миграциското искуство може да се разбере како еден вид простор помеѓу различни места, но и помеѓу различни чувства на припадност. Едно лице може физички да напушти простор, а во исто време да продолжи да го носи во јазикот, сеќавањата, обичаите, семејните приказни и секојдневните практики. Токму во овој простор помеѓу минатото и сегашноста, помеѓу татковината и новиот дом, се формираат и преобликуваат идентитетите. Професорката Мирчевска посвети посебно внимание на македонскиот идентитет, начините на кои тој се обликува, зачувува, пренесува и реинтерпретира во контекст на миграцијата. Таквиот пристап овозможува миграциите да не се гледаат исклучиво како социјален или демографски феномен. Тие во исто време се сложен етнолошки и антрополошки процес во кој се среќаваат минатото, сегашноста и иднината. Идентитетот во овој процес не се сфаќа како нешто непроменливо. Напротив, тој постојано се обликува, пренесува и реинтерпретира – помеѓу личното искуство и колективната меморија, помеѓу местото од кое се доаѓа и местото каде што се живее, помеѓу она што се наследува и она што се создава одново. Предавањето на д-р сц. Мирјана Мирчевска затоа беше повеќе од академско проучување и размислување и за миграцијата. Отвори простор за разбирање на прашањата за тоа кои сме, на што припаѓаме и што носиме со себе кога го менуваме нашето место на живот. Во исто време, нè потсети на важноста на јазикот, културата, традицијата, верата и колективната меморија во зачувувањето на идентитетот на една заедница која го реализира својот живот и културно наследство помеѓу различни простори. Предавањето се одржа во салата „Тоше Проески“, во рамките на Македонската православна црква „Св. Злата Мегленска“ во Загреб.

Migracije i identiteti kao etnološki i antropološki proces
Između dva doma: migracije, sjećanja i makedonski identitet
U Zagrebu je 17. rujna 2026. godine održano predavanje „Migracije i identiteti kao etnološki i antropološki proces – Između dva doma: migracije, sjećanja i makedonski identitet“, koje je održala sveučilišna profesorica dr. sc. Mirjana Mirčevska. Predavanje je organiziralo Vijeće makedonske nacionalne manjine Grada Zagreba, u skladu sa svojim godišnjim programom rada, s ciljem očuvanja i unapređivanja jezika, kulture, tradicije i vjere pripadnika makedonske nacionalne manjine u Zagrebu. Dr. sc. Mirjana Mirčevska redovita je profesorica na Institutu za etnologiju i antropologiju Prirodoslovno-matematičkog fakulteta Sveučilišta „Sv. Ćiril i Metod“ u Skoplju. Svojim je predavanjem otvorila prostor za dublje promišljanje migracija iz perspektive etnologije i antropologije, s posebnim naglaskom na iskustvo makedonske zajednice i složene procese oblikovanja identiteta u migracijskom kontekstu. Migracije ne mijenjaju samo ljude i prostore; one stvaraju i nove načine povezivanja mjesta, kultura, obitelji i generacija. Život između različitih sredina često otvara temeljna pitanja pripadnosti, identiteta i sjećanja: Što za pojedinca znači dom? Kako se kulturni identitet oblikuje kroz iskustvo migracije? Na koje se načine sjećanja, vrijednosti i tradicije prenose iz generacije u generaciju? U središtu predavanja upravo su se našli identitet, pripadnost i sjećanje – kategorije koje se ne oblikuju jednom i zauvijek, nego se neprestano izgrađuju kroz jezik, obiteljske priče, običaje, kulturne prakse i svakodnevni život. Posebna je pozornost posvećena odnosu čovjeka prema prostoru i značenju doma u iskustvu migracije. Kako je istaknula dr. sc. Mirčevska, „dom nije nužno samo fizički prostor, nego i prostor sjećanja, emocija, obiteljskih priča i kulturnih veza koje se prenose između generacija“. U tom se smislu migracijsko iskustvo može razumjeti kao svojevrsni prostor između različitih mjesta, ali i između različitih osjećaja pripadnosti. Čovjek može fizički napustiti jedan prostor, a da ga istodobno nastavi nositi u jeziku, sjećanjima, običajima, obiteljskim pričama i svakodnevnim praksama. Upravo se u tom prostoru između prošlog i sadašnjeg, između zavičaja i novog doma, oblikuju i preoblikuju identiteti. Profesorica Mirčevska posebnu je pažnju posvetila makedonskom identitetu, načinima na koje se on u migracijskom kontekstu oblikuje, čuva, prenosi i reinterpretira.Takav pristup omogućuje da se migracije ne promatraju isključivo kao društveni ili demografski fenomen. One su istodobno složen etnološki i antropološki proces u kojem se susreću prošlost, sadašnjost i budućnost. Identitet se u tom procesu ne podrazumijeva kao nešto nepromjenjivo. Naprotiv, on se neprestano oblikuje, prenosi i reinterpretira – između osobnog iskustva i kolektivnog sjećanja, između mjesta iz kojeg se dolazi i mjesta u kojem se živi, između onoga što se nasljeđuje i onoga što se iznova stvara. Predavanje dr. sc. Mirjane Mirčevske stoga je bilo više od akademskog promišljanja migracija. Otvorilo je prostor za razumijevanje pitanja tko smo, čemu pripadamo i što nosimo sa sobom kada promijenimo mjesto života.Istodobno je podsjetilo na važnost jezika, kulture, tradicije i kolektivnog pamćenja u očuvanju identiteta zajednice koja svoj život i kulturnu baštinu ostvaruje između različitih prostora. Predavanje je održano u dvorani „Toše Proeski“, u sklopu Makedonske pravoslavne crkve „Sv. Zlata Meglenska“ u Zagrebu.